एक व्ह्यू, एक घास: व्हिडिओच्या कमाईतून केनिया, घाना आणि अमेरिकेत अन्नमदत

YouTube वर उघडा ↗
आढावा

या व्हिडिओची मूळ कल्पना सोपी आहे: जितके लोक हा व्हिडिओ पाहतील, तितकी कमाई होईल आणि ती कमाई गरजूंना अन्न पुरवण्यासाठी वापरली जाईल. मिस्टर बीस्ट (जिमी) सांगतात की त्यांच्या व्हिडिओंना खूप व्ह्यूज मिळतात, म्हणून त्यांनी खूप लोकांना जेवू घालण्याची तयारी केली आहे. व्हिडिओ पुढे जाईल तशी वाढणारी रक्कम अधिकाधिक लोकांपर्यंत अन्न पोहोचवेल, असा त्यांचा दावा आहे. सुरुवातीलाच १५०० लोकांना जेवण दिल्याचे ते सांगतात. पण त्यांच्या मते फक्त जेवण वाटणे पुरेसे नाही. व्हिडिओमधील एका पात्राच्या शब्दांत, हा व्हिडिओ शेतकऱ्यांना मदत करेल, मोठे स्वयंपाकघर बांधेल, शाळांमध्ये विद्यार्थ्यांना जेवण पुरवेल आणि मुलांना बालमजुरीपासून वाचवेल. पुढील भाग याच चार दिशांनी केनिया, घाना आणि अमेरिकेत काय केले गेले ते दाखवतात.

10 मिनिटांचे वाचन

केनिया: जेवणामुळे वाढलेली उपस्थिती आणि दगडांवर बसणारी मुले

केनियातील शाळेत आधीपासून सुरू असलेल्या जेवण योजनेमुळे उपस्थिती खूप वाढली, असे व्हिडिओत सांगितले जाते. पण विद्यार्थी वाढल्याने एक नवी अडचण समोर आली. शाळेत डेस्क खूप कमी आहेत आणि काही विद्यार्थ्यांना अक्षरशः दगडांवर बसावे लागते. एका बाकावर चार मुले बसवली जात होती; जिमी आणि शाळेतील व्यक्तीच्या संवादात असे ठरते की एका बाकावर दोनच मुले बसायला हवीत.

जिमींनी विद्यार्थ्यांना विचारायला सांगितले की त्यांना नवीन डेस्क हवे आहेत का, आणि होकार मिळताच सर्वांसाठी नवीन डेस्क आणले गेले. आता इतके नवीन विद्यार्थी असूनही प्रत्येकाला बसायला जागा आहे, असे व्हिडिओ सांगतो. जिमींच्या टीममधील एका व्यक्तीने यावर टिप्पणी केली की अमेरिका आणि युरोपमध्ये आपण किती गोष्टी गृहीत धरतो, हे यातून दिसते. डेस्कसारखी साधी गोष्टसुद्धा इथल्या मुलांना दगडांवर बसण्यापासून वाचवते.

नवे स्वयंपाकघर, पाणी आणि शेती

शाळा मुलांना नाश्ता देत होती, पण त्यांच्या जुन्या "स्वयंपाकघरातून" दुपारचे जेवण देणे शक्य नव्हते. म्हणून टीमने अगदी नवीन स्वयंपाकघर बांधले. शाळेच्या नूतनीकरणाशिवाय तिथे पाण्याचा साठा उभारण्यात आला, एक विहीर खोदली गेली, ग्रीनहाऊस आणि एक शेतही तयार केले गेले. जिमींच्या मते, या शाळेला आवश्यक असलेल्या सर्व गोष्टींशी ती जोडली जात आहे.

शेजारच्या शाळांमधूनही विद्यार्थ्यांची संख्या वाढत असल्याने टीमने एका मोठ्या शेताशी भागीदारी केली. ओलेलेश्वा फार्म जस्टिस चालवतात. ते सांगतात की शेताचे दोन भाग आहेत. एका भागातील उत्पादन थेट शाळांना जाते. दुसऱ्या भागातील पीक जवळच्या समुदायांना विकले जाते, आणि त्या विक्रीतून ना-नफा संस्था चालवायला मदत होते.

ट्रॅक्टर का महत्त्वाचा आहे

हे शेत सध्या अंगमेहनतीवर चालते. शाळांना लागणारे अन्न पिकवण्याइतके ते कार्यक्षम नाही, असे व्हिडिओत सांगितले जाते. म्हणून टीमने शेतासाठी नवीन ट्रॅक्टर आणला. जिमींच्या म्हणण्यानुसार, ज्या कामाला आधी ४५ मिनिटे लागायची, ते आता ४५ सेकंदांत होईल.

या ट्रॅक्टरचे महत्त्व जिमी त्यांच्या संपूर्ण योजनेशी जोडतात. व्हिडिओच्या व्ह्यूजमधून पैसे मिळतात आणि ते शालेय जेवण कार्यक्रमांना दिले जातात, याचा अर्थ अन्न हवेतून येते असा नाही. अन्न कुठून तरी यावेच लागते, आणि इथे ते या प्रचंड शेतात ट्रॅक्टरमुळे वाढणाऱ्या उत्पादनातून येणार आहे. म्हणजे पैसा आणि जेवण यांच्यामधली उत्पादनाची कडी मजबूत करणे हा या भेटीचा मुद्दा आहे.

समुदायासाठी ट्रक आणि दहा लाख जेवणांचे वचन

हे अन्न जास्तीत जास्त लोकांपर्यंत पोहोचावे म्हणून शाळेला एक सरप्राईज देण्यात आले: समुदायापर्यंत अन्न नेण्यासाठी नवीन ट्रकच्या चाव्या. संपूर्ण समुदायाला अन्न देण्यासाठी हा ट्रक वापरावा, अशी जिमींची इच्छा आहे. शाळेतील प्रतिनिधी सांगतात की या ट्रकमुळे शाळा समुदायातील कुटुंबांना अतिरिक्त अन्न वाटू शकेल. जिमींच्या म्हणण्यानुसार, या ट्रकमध्ये १,००,००० हून अधिक लोकांसाठी पुरेसे अन्न आहे. समुदाय इतका आभारी होता की त्यांनी जिमींना एक बकरी भेट दिली.

याच टप्प्यावर जिमी मोठे वचन देतात: १,००,००० जेवण खूप वाटत असतील, तर व्हिडिओच्या शेवटी प्रेक्षक पाहत असल्यामुळे ते दहा लाख जेवण दान करतील.

घाना: कोको शेती, बालमजुरी आणि शाळेतले जेवण

केनियानंतर व्हिडिओ घानाला जातो. तिथे टीमने दुसरे स्वयंपाकघर उघडले, पाण्याच्या टाकीच्या बांधकामासाठी पैसे दिले आणि स्थानिक शाळेसाठी एक नवे शेतही तयार केले. तिथे पिकवला जाणारा कोबी सुमारे अडीच महिन्यांत तयार होईल आणि या छोट्या कोबी फार्ममधून विद्यार्थ्यांना जेवू घालता येईल, असे सांगितले जाते.

पण घानातील मूळ प्रश्न वेगळा आहे. शाळेतील व्यक्ती सांगते की हा कृषीप्रधान समुदाय आहे आणि बहुतेक पालक कोको उत्पादक आहेत. दुर्दैवाने मुलेही कुटुंबाचे उत्पन्न मिळवण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावतात. जिमी विचारतात की शाळेत प्रवेश घेण्यापूर्वी पाचपैकी चार विद्यार्थी कोको फार्मवर काम करत होते का, आणि त्याला होकार मिळतो. आता कोको फार्मवर काम करण्याऐवजी ही मुले शिक्षण घेत आहेत, कारण त्यांना शाळेत मोफत जेवण मिळते, असे जिमी सांगतात. शाळेच्या प्रतिनिधींच्या मते या जेवणामुळे नोंदणी वाढत आहे. मुले शाळेत येतील आणि शाळेत टिकतीलही.

कुटुंबांना प्राणी: उत्पन्न वाढवून मुलांना शाळेत ठेवणे

मुलांना शाळेत ठेवण्याचा आणखी एक मार्ग टीमला सापडला, असे जिमी सांगतात. त्यांनी गायी आणि शेळ्यांसह प्राण्यांच्या डझनभर जोड्या खरेदी केल्या आणि त्या कुटुंबांना भेट दिल्या. या प्राण्यांमुळे मिळणाऱ्या अतिरिक्त उत्पन्नामुळे कुटुंबे मुलांना शेतात काम करायला पाठवण्याऐवजी शाळेत पाठवू शकतील, हा यामागचा विचार आहे. एका कुटुंबातील मुलाचा दुसऱ्या दिवशी शाळेचा पहिला दिवस असणार होता.

हा भाग विनोदानेही भरलेला आहे. इतके प्राणी वाटायचे असल्याने जिमींनी तारिकची मदत घेतली आणि ती "चूक" ठरली. दहा शेळ्या आणायला सांगितल्यावर त्या पळून गेल्या, आणि जिमी गमतीने म्हणतात, "तारिक, तुझी नोकरी गेली." त्यानंतर कुटुंबांना नवीन शेळ्या दिल्या जातात. घानामधील मुक्काम साजरा करताना जिमी मुलांना चॉकलेट चाखायला देतात आणि ड्रोनमधून त्यांना स्वतःला कॅमेऱ्यात पाहू देतात.

फीस्टेबल्स आणि बालकामगार देखरेख

जिमी एक आकडा सांगतात: घानामध्ये कोको उत्पादक शेतकरी कुटुंबात राहणाऱ्या ४५ टक्के मुलांना बेकायदेशीर बालमजुरी करावी लागते. याविरुद्ध लढण्यासाठी फीस्टेबल्स शेतकऱ्यांसोबत काम करत आहे. बालकामगार देखरेख व्यवस्था आणि सुधारणा यंत्रणा उभारून या मुलांना बालमजुरीतून बाहेर काढणे आणि शाळेत पाठवणे, असा या कामाचा उद्देश असल्याचे ते सांगतात.

शाळेच्या प्रतिनिधींचा प्रतिसाद भावनिक आहे. ते म्हणतात की विद्यार्थ्यांसाठी शाळेत जेवण असावे अशी त्यांची प्रार्थना होती आणि आता ते मिळाले आहे. हे पुढील अनेक वर्षे चालू राहील अशी त्यांना आशा आहे. जिमी उत्तर देतात की त्यांना ते कायम चालू राहावे अशी आशा आहे.

अमेरिका: अन्नटंचाई नव्हे, अन्नाची नासाडी

घानातील कुटुंबांना पुरेसे अन्न मिळाल्यानंतर व्हिडिओ अमेरिकेत परततो. तिथे भूक कमी करण्यासाठी पूर्णपणे वेगळा प्रश्न सोडवावा लागेल, असे जिमी म्हणतात. त्यांच्या मते अमेरिका इतके अन्न उत्पादन करते की त्यातील सुमारे ४० टक्के फक्त फेकून दिले जाते. त्यापैकी फक्त दहा टक्के वाचवता आले तरी सैद्धांतिकदृष्ट्या अमेरिकेतील उपासमार दूर करता येईल, असा त्यांचा युक्तिवाद आहे.

यासाठी ते फिलाडेल्फियाच्या घाऊक उत्पादन बाजारपेठेत जातात. ही अमेरिकेतील सर्वात मोठ्या अन्न बाजारपेठांपैकी एक आहे. जिमींच्या म्हणण्यानुसार, तिथे दरवर्षी दहा दशलक्ष पौंडांपर्यंत न विकलेले अन्न वाया जाण्याचा धोका असतो. इथे एवॅन आणि त्यांची ना-नफा संस्था शेअरिंग एक्सेस काम करतात.

शेअरिंग एक्सेस कसे काम करते

विक्रेत्यांकडे माल विकायला जागा नसेल तर तो फेकून देणे हा सर्वात सोपा पर्याय असतो, असे सांगितले जाते. उदाहरण म्हणून बटाटे दाखवले जातात. काही किरकोळ विक्रेते म्हणतात की ते संपायला एकच महिना उरला असेल तर त्यांना नकोत. जिमींच्या मते अशा वेळी विचारायला हवे की ते भुकेल्या लोकांना का देऊ नयेत, आणि एवॅन त्याला दुजोरा देतात. जिमींच्या शब्दांत, शेअरिंग एक्सेस "मूर्ख कारणांसाठी" फेकून दिले गेले असते असे लाखो पौंड अन्न गोळा करते.

वर्गवारीची पद्धत साधी आहे. जे चांगले दिसते ते चांगल्या बॉक्समध्ये जाते, आणि जे खराब झाले आहे ते कचऱ्याच्या डब्यात. जिमी विचारतात की एवढेच आहे का. एवॅन सांगतात की हो, कारण प्रक्रिया खूप गुंतागुंतीची केली तर लोक ती करणार नाहीत. या दरम्यान तारिक आणि नोलन यांच्यात कोणाची मिरची मोठी आणि कोणाची खराब, यावरून चेष्टाही रंगते.

एका अतिरिक्त ट्रकचे गणित

त्या दिवशी दाखवलेले सर्व अन्न याच इमारतीतून दान झाले होते आणि तिथे अजून बरेच शिल्लक होते. ते सगळे उचलण्यासाठी आणखी ट्रक हवे होते. जिमी सांगतात की या बाजारात आणि त्यासारख्या इतर बाजारांत इतके अन्न आहे की शेअरिंग एक्सेसलाही ते खराब होण्यापूर्वी पूर्णपणे वितरित करता येत नाही. पण फक्त एका अतिरिक्त ट्रकमुळे ते दरवर्षी आणखी सात दशलक्ष पौंड अन्न वाचवू शकतील, असे ते सांगतात.

म्हणून जिमींनी एवॅनसाठी सरप्राईज ठेवले होते. डोळ्यावरची पट्टी काढताच एवॅनसमोर अगदी नवीन ट्रक होता. प्रेक्षक फक्त हा व्हिडिओ पाहून शेअरिंग एक्सेसला निधी देण्यास मदत करत आहेत, जेणेकरून ते पुढील अनेक वर्षे या ट्रकमध्ये अन्न भरत राहू शकतील, असे जिमी सांगतात.

एका दिवसात एक ट्रक काय करू शकतो

एका अतिरिक्त ट्रकने एका दिवसात काय होऊ शकते, हे दाखवण्यासाठी टीम प्रथम डबल ट्रेलीस फूड किचनमध्ये गेली. तिथे दररोज गरजूंसाठी जेवण बनवले जाते. जिमी सांगतात की तिथे दिसणारे सर्व अन्न फेकून दिले गेले असते, पण आता ते गरजू व्यक्तीसाठी स्वादिष्ट जेवण बनले आहे. त्यांनी शिजवलेल्या अन्नातून ६०० लोकांना जेवण मिळाले.

तरीही एका ट्रकमध्ये हजारो पौंड ताजे उत्पादन शिल्लक होते. त्यातून अनेक कम्युनिटी रेफ्रिजरेटर्स भरले गेले, रस्त्यावरील लोकांना थेट अन्न दिले गेले, आणि जिमींनी नॉर्थ कॅरोलिनामध्ये स्वतःचा फूड ड्राइव्ह चालवला. तिथे शेकडो लोकांना पौष्टिक अन्नाची गरज होती, असे ते सांगतात. फूड ड्राइव्हदरम्यान एक व्यक्ती म्हणते की हे सर्व अन्न फेकून दिले जाणार होते हे वेडेपणा आहे.

डोअरडॅशची भागीदारी

व्हिडिओ डोअरडॅशच्या भागीदारीत बनलेला आहे आणि तो भाग फूड ड्राइव्हमध्येच गुंफलेला आहे. जिमींच्या म्हणण्यानुसार, मर्यादित काळासाठी डोअरडॅशवरील डॅशमार्टवर खास उपलब्ध असलेली हुडी विकत घेतल्यास गरजूंना शंभर जेवण देण्यास मदत होते. डोअरडॅशच्या प्रोजेक्ट डॅशने काही वर्षांतच १०० दशलक्षाहून अधिक जेवण पोहोचवण्यास मदत केल्याचेही व्हिडिओत सांगितले जाते. एवॅन शेअरिंग एक्सेसऐवजी डोअरडॅशची हुडी घालत असल्याची गंमतही दाखवली जाते. त्यावर जिमी "अन्नदानाचा कार्यक्रम थांबवावा लागला" असे विनोदाने म्हणतात.

दोन चेक: एक भरलेला, एक कोरा

फूड ड्राइव्ह संपल्यावर जिमींकडे एवॅनसाठी आणखी दोन सरप्राईज होते. व्हिडिओ अपलोड करण्यापूर्वी त्यांनी दहा लाख जेवण देण्याचे सांगितले होते. पहिला चेक त्यापैकी सहा लाख जेवणांचा आहे, आणि उरलेल्यांवर "आम्ही काम करत आहोत" असे ते म्हणतात. दुसरा चेक कोरा आहे. व्हिडिओ अपलोड झाल्यानंतर किती लोक तो पाहतात यावर रक्कम अवलंबून असेल, आणि ते जिमींना अजून माहीत नाही. लोकांनी व्हिडिओ पाहिल्यावर ते हा चेक भरतील, जेणेकरून एवॅन गरजूंना जेवण देत राहू शकतील. त्या चेकवरील डॉलरची रक्कम प्रेक्षकांवर अवलंबून आहे, असे जिमी सांगतात. एवॅनही प्रेक्षकांना व्हिडिओ पाहण्याचे आवाहन करतात.

टोनी रॉबिन्सचे वचन आणि शेवटचे आवाहन

डोअरडॅशसोबतच टोनी रॉबिन्स यांचाही संदेश व्हिडिओत आहे. ते म्हणतात की हे काम खूप महत्त्वाचे आहे. प्रत्येक व्ह्यूमुळे अधिक अन्न मिळत असल्याने ते दहा लाख जेवण देण्याचे वचन देतात, आणि या उपक्रमात सामील होऊ इच्छिणाऱ्या प्रत्येकाचा निधी ते जुळवून देतील. जास्तीत जास्त लोकांना मदत करूया आणि हा व्हिडिओ मित्रांसोबत शेअर करा, असे ते आवाहन करतात.

व्हिडिओच्या शेवटी जिमी गणित मांडतात: टोनी रॉबिन्स आणि डोअरडॅशमुळे प्रत्येक २० व्ह्यूज म्हणजे एका गरजू व्यक्तीसाठी एक जेवण. कोऱ्या चेकवर अंतिम रक्कम किती लिहिली जाईल हा प्रश्न व्हिडिओत अनुत्तरितच राहतो. त्याचे उत्तर किती लोक व्हिडिओ पाहतात आणि शेअर करतात यावर सोडलेले आहे.