İzlenmeyi Öğüne Çevirmek: MrBeast'in Kenya, Gana ve ABD'deki Gıda Projeleri

YouTube'da aç ↗
Genel bakış

Videonun çıkış noktası şu iddia: Bu videoyu izleyen her kişi, ihtiyaç sahibi birinin karnını doyurmaya katkıda bulunuyor. MrBeast (videoda kendisine "Jimmy" diye de hitap ediliyor), izlenmelerden elde edilen gelirin okul beslenme programlarına ve gıda kurtarma çalışmalarına aktarıldığını söylüyor. Ardından bu paranın sahada neye dönüştüğünü üç ülkeden örneklerle göstermeye çalışıyor: Kenya'da bir okul, Gana'da kakao üreten bir tarım topluluğu ve ABD'de gıda israfıyla uğraşan bir yardım kuruluşu.

11 dk okuma

İzlenmeden yemeğe: Önerilen mekanizma

MrBeast mekanizmayı basit tutuyor. Bir izleyici videoyu sonuna kadar izlediğinde maddi gelir oluşuyor, izlenme arttıkça da bu parayla doyurulan insan sayısı artıyor. Videonun başında bir dağıtım sahnesinde "tam 1500 kişinin karnı doydu" deniyor.

MrBeast'e göre amaç yalnızca yemek dağıtmak değil. İzlenmelerin tarım arazisi alınmasına, büyük mutfaklar kurulmasına, okulların öğrencilere yemek vermesine ve çocukların çalışmak zorunda kalmaktan kurtulmasına yardım ettiğini söylüyor. Videonun geri kalanı bu iddiaların her birine somut bir örnek göstermeye ayrılmış.

Kenya: Yemek programı okulu nasıl değiştirdi?

İlk durak Kenya'daki bir okul. Okul yetkililerinin anlatımına göre yemek programı başladıktan sonra okula gelen öğrenci sayısı "tavan yapmış". Bu da yeni bir sorun doğurmuş: sınıflar kalabalığı kaldıramaz hale gelmiş. Sıra o kadar az ki bazı öğrenciler taşların üzerinde oturmak zorunda kalıyor. Okulda konuşulan bir kişi, iki kişilik sıraların fiilen dört çocuk tarafından paylaşıldığını anlatıyor.

Ekip bunun üzerine bütün öğrencilere yeni sıra getiriyor ve yeni gelen öğrencilerle birlikte herkesin oturacak yeri olacağını söylüyor. Ekipten biri bu sahneyi şöyle yorumluyor: Video, Amerika ve Avrupa'da değeri bilinmeyen şeyleri gözler önüne seriyor. Taşa oturmasınlar diye yeni sıra almak gibi basit bir şey bile çocukları çok mutlu ediyor.

Altyapı sorunu sıralarla sınırlı değil. Okul her gün bu kadar öğrenciye kahvaltı ve öğle yemeği vermeye çalışırken mevcut mutfak yetersiz kalıyor. MrBeast'in anlattığına göre ekip yepyeni bir mutfak inşa etmiş, su depolama alanı olan bir kuyu kazmış, bir sera ve bir çiftlik kurmuş. Hedefi de "bu okulu gereken her şeyle donatmak" olarak tanımlıyor.

Çiftlik, traktör ve okul kamyonu

Okula çevre okullardan da öğrenci geldiği için tek bir okul bahçesi yetmiyor. Ekip bu yüzden büyük bir çiftlikle iş birliği yapmış. Çiftliğin başındaki kişi Justice, çiftliğin iki bölümden oluştuğunu anlatıyor. Bir bölümün ürünleri doğrudan okullara gidiyor. Diğer bölümün ürünleri ise çevrede satılmak üzere yetiştiriliyor ve bu satışlar kâr amacı gütmeyen programın devam etmesini sağlıyor.

Videoda belirtilen sorun şu: Çiftlik şu anda tamamen insan gücüyle çalışıyor ve bu, okullara yetecek kadar ürün çıkarmaya yetmiyor. Ekip bu yüzden yeni bir traktör almış. MrBeast'in ifadesiyle eskiden 45 dakika süren bir iş artık 45 saniyede bitecek. Traktörün "düşündüğünüzden çok daha önemli" olduğunu söylerken bir noktanın altını çiziyor: Paranın okul gıda programlarına verilmesi, yiyeceğin gökten yağdığı anlamına gelmiyor. Gıdanın bir yerden gelmesi gerekiyor ve verimi artan çiftlik okullara bunu sağlayacak.

Gıdanın daha çok insana ulaşması için okula bir de kamyon hediye ediliyor. Bu kamyon, okulda tüketilmeyen gıdaları çevrede yaşayan ailelere dağıtmak için kullanılacak. MrBeast, kamyonun içinde 100 bin öğüne yetecek gıda bulunduğunu söylüyor. Anlatıma göre halk bu yardım için o kadar minnettar ki ona bir keçi hediye ediyor. MrBeast ayrıca videonun sonunda, izleyicilerin katkısıyla toplam 1 milyon öğün dağıtılacağını duyuruyor.

Gana: Kakao tarlaları ve çocuk işçiliği

Kenya bölümünden sonra ekip Gana'ya geçiyor. Burada da bir mutfak ve su deposu inşa edilmiş, ayrıca bir okul için yeni bir çiftlik kurulmuş. Ekmeye başlanan lahanaların yaklaşık iki buçuk ayda hasada hazır olacağı ve bu lahana çiftliğiyle öğrencilerin beslenebileceği söyleniyor.

MrBeast'e göre bu okul bir istisna. Gana'nın dört bir yanında milyonlarca insanın durumu bu kadar iyi değil. Bölge bir tarım toplumu ve ebeveynlerin çoğu kakao çiftçisi. Çocuklar da çiftliklerde çalışarak ailelerinin gelirine önemli katkı sağlıyor. Okul yetkilisiyle konuşmada, öğrencilerin dörtte üçünün daha önce okula kayıtlı olmadan kakao çiftliklerinde çalıştığı doğrulanıyor. Ücretsiz yemek sayesinde bu çocukların artık çalışmak yerine eğitim aldığı söyleniyor. Yetkili de yemeğin kayıtları artırdığını ve çocukların okula yazılıp devam etmesini sağlayacağını belirtiyor.

Hayvan bağışı: Ailelere ek gelir

Gana'da çocukların okula devamını desteklemek için ikinci bir yol deneniyor: ailelere hayvan hediye etmek. Ekip, ailelere verilmek üzere inekler ve keçiler dahil onlarca hayvan almış. MrBeast'e göre bu ek gelir sayesinde aileler çocuklarını çiftlikte çalıştırmak yerine okula gönderebilecek. Hayvan alan ailelerden birinin çocuğunun ertesi gün okuldaki ilk günü olduğu söyleniyor.

Bu bölümde bir de mizahi bir aksilik var. MrBeast, kalan on keçiyi aynı anda getirmesi için ekipten Tareq'e güvendiğini ve bunun "hata" olduğunu söylüyor. Keçiler kaçıyor, MrBeast de şaka yollu Tareq'i "kovuyor". Sonunda keçiler ailelere teslim ediliyor.

Feastables ve kakao zincirindeki çocuk işçiliği

Gana bölümünde ekip çocuklara çikolata ikram ediyor ve tadı hakkındaki fikirlerini soruyor. Ardından MrBeast kakao meselesine dönüyor. Aktardığı rakama göre Gana'da kakao çiftçisi hanelerinde yaşayan çocukların yüzde 45'i yasadışı çocuk işçi olarak çalışıyor. MrBeast, kendi çikolata markası Feastables olarak çiftliklerde çocuk işçiliğini tespit edip düzeltmeye yönelik sistemler kurduklarını ve bu sayede çocukları işten alıp okula gönderdiklerini söylüyor.

Bölüm, okuldan bir kişinin sözleriyle kapanıyor: Öğrencileri için bir gıda programı olması için dua ettiklerini, sonunda bunun gerçekleştiğini ve programın yıllarca, "hatta sonsuza dek" sürmesini umduklarını söylüyor.

Amerika: Sorun gıda eksikliği değil, israf

MrBeast'e göre Amerika'da açlıkla mücadelede farklı bir sorun var. Aktardığı rakama göre ülke o kadar çok gıda üretiyor ki bunun neredeyse yüzde 40'ı çöpe gidiyor. Atılan gıdanın yüzde 10'u kurtarılabilirse, "teorik olarak" Amerika'daki açlığın sona erebileceğini öne sürüyor. Bu bir hesaplama değil, MrBeast'in kendi çerçevelemesi.

Bu fikri göstermek için ekip, Amerika'nın en büyük gıda pazarlarından biri olarak tanıtılan Philadelphia toptan meyve-sebze pazarına gidiyor. Burada her yıl yaklaşık 5.000 ton satılmayan yiyeceğin çöpe gitme riskiyle karşı karşıya olduğu söyleniyor. Evan ve yardım kuruluşu Sharing Excess bu noktada devreye giriyor.

Evan'ın anlattığı mantık şöyle: Satılamayan gıda için en kolay seçenek onu çöpe atmak. Örneğin bir perakendeci, bir ay içinde son kullanma tarihi dolacak patatesleri almak istemeyebilir. Sharing Excess ise "o zaman bunları ihtiyaç sahiplerine verelim" diyor. Kuruluş, gereksiz yere çöpe gidecek binlerce ton gıdayı toplayıp ihtiyaç sahiplerine dağıtıyor.

Ekip ürünleri ayıklamayı da deniyor: Taze olanlar "taze" kutusuna konuyor, bozulmuş görünenler atılıyor. MrBeast "bütün iş bu mu?" diye sorunca Evan evet diyor ve sistemin bilinçli olarak basit tutulduğunu anlatıyor: Daha karmaşık olsa kimse yapmak istemezdi. Ayıklama sırasında ekip arasında biber boyutları üzerine kısa bir şakalaşma da geçiyor.

Darboğaz: Araç sayısı

Evan, görülen gıdaların yalnızca o gün o binadan alınan bağışlar olduğunu, aslında çok daha fazlasının bulunduğunu söylüyor. Asıl kısıt araç. Mevcut gıdayı toplayabilmek için daha fazla araca ihtiyaçları var. MrBeast'in aktardığına göre bu pazarda ve benzerlerinde o kadar çok gıda var ki Sharing Excess hepsini bozulmadan dağıtamıyor. Kuruluş, yalnızca bir kamyon daha olursa yılda 3.500 ton ek gıda kurtarabileceğini söylüyor.

MrBeast, gözleri bağlı Evan'ı sürprizine götürüyor ve ona yeni bir kamyon hediye ediyor. İzlenmelerin, Sharing Excess'e kamyonu yıllarca gıdayla doldurmaya yetecek ek para verilmesine de yardım ettiğini söylüyor.

Fazladan bir kamyonun bir günü

Ekip daha sonra fazladan bir kamyonun tek bir günde neler yapabileceğini göstermeye çalışıyor. İlk durak, ihtiyaç sahiplerine her gün gurme yemekler pişiren Double Trellis Food mutfağı. Burada kullanılan malzemelerin hepsinin çöpe gidecek gıdalar olduğu, ama şimdi ihtiyaç sahiplerine gönderilen gurme öğünlere dönüştüğü vurgulanıyor. Bu mutfakta 600 kişiye yemek hazırlanıyor.

MrBeast'e göre kamyon bundan sonra hâlâ taze ürünle doluymuş. Ürünler birden fazla ailenin buzdolabını doldurmak, sokaklarda insanlara doğrudan dağıtmak ve Kuzey Carolina'da düzenlenen bir yiyecek bağışı kampanyası için kullanılıyor. Videoya göre bu kampanyada binlerce kişi doyuruluyor.

DoorDash iş birliği ve Project DASH

Bu bölümde videonun sponsorluk kısmı geliyor. MrBeast, izleyicilerin DoorDash'in desteğiyle de yardım edebileceğini söylüyor. Sınırlı bir süre DoorDash'teki DashMart'ta satılan sweatshirt'ü alanların, ihtiyaç sahiplerine 100 öğün bağışlanmasına yardım etmiş olacağını belirtiyor. Evan'ın sweatshirt'üne Sharing Excess yazdırdığı da gösteriliyor.

Gıda bağışı sırasında DoorDash'in Project DASH adlı projesinin birkaç yıl içinde 100 milyonun üzerinde öğünün dağıtılmasını sağladığı ve bu gıdaların normalde çöpe gideceği söyleniyor. Bağış alanlardan biri videoları izlediğini ama MrBeast'in adını bilmediğini söylüyor. Bu da kısa bir mizah anı olarak videoda kalıyor.

Çekler: 600 bin öğün ve boş çek

Gıda bağışı bittiğinde MrBeast, Evan'a iki çek veriyor. İlki 600 bin öğünlük. MrBeast bunun, video yüklenmeden önce 1 milyon öğüne ulaşma hedefini tamamlayacağını açıklıyor: Toplamın 600 binini Evan dağıtacak, geri kalanı ekip üstleniyor.

İkinci çek boş. MrBeast, video yayınlandıktan sonra ne kadar izleneceğini henüz bilmediğini, video izlendikçe çekin miktarını artıracağını söylüyor. Evan da izleyicilere seslenip videoyu izlemelerini istiyor. MrBeast'in ifadesiyle çeke yazılacak tutar izleyicilere bağlı.

Tony Robbins'in taahhüdü ve "her 20 izleme bir öğün"

MrBeast, bu öğünlerin finansmanına DoorDash dışında Tony Robbins'in de katkı verdiğini söylüyor. Videodaki mesajında Robbins, izlenen her videonun daha fazla öğün anlamına geldiğini belirtiyor ve 10 milyon öğün bağışlamayı taahhüt ediyor. Katılmak isteyenlerin bağışlarını da aynı miktarda eşleştireceğini ekliyor.

Video, izleyicilerden videoyu arkadaşlarıyla paylaşmalarını isteyerek bitiyor. Gerekçe olarak MrBeast şu oranı veriyor: Tony Robbins ve DoorDash sayesinde her 20 izleme bir öğün demek. Videonun başında "her izleme bir kişiyi doyuruyor" diye sunulan fikir, kapanışta bu somut oranla ifade ediliyor. Boş çekin sonunda hangi tutarla dolacağı ise video yayınlandığında henüz belli değil, izlenme sayısına bağlı bırakılıyor.