صد ساعت در اهرام جیزه: مستر بیست به دنبال سازندگان اهرام و جسد گم‌شدهٔ فرعون

باز کردن در YouTube ↗
مرور کلی

جیمی (مستر بیست) و همراهانش می‌گویند به شکلی دسترسی نامحدود به اهرام جیزه پیدا کرده‌اند و تنها صد ساعت فرصت دارند تا از پایین‌ترین نقطهٔ زیر اهرام تا بالاترین نقطهٔ داخل هرم بزرگ را بگردند. دو پرسش این سفر را پیش می‌برد. اول اینکه جسد خوفو واقعاً کجاست. دوم اینکه اهرام را چه کسی ساخته است: مصریان باستان، تمدنی پیش از آن‌ها یا، آن‌طور که بعضی نظریه‌ها می‌گویند، موجودات فضایی. در طول ویدیو باستان‌شناسان مصری، به‌ویژه دکتر زاهی حواس، راهنمای گروه‌اند و شواهد خود را نشان می‌دهند.

12 دقیقه مطالعه

هرم بزرگ خوفو: آرامگاهی که شاید آرامگاه اصلی نباشد

سفر از راهروی هرم بزرگ شروع می‌شود. راهنمای گروه، رامی، تأیید می‌کند که قدمت این هرم حدود ۴۵۰۰ سال تخمین زده می‌شود. به گفتهٔ او این راهرو به جایی می‌رسد که مصرشناسان آن را آرامگاه خوفو می‌دانند، فرعونی که احتمالاً دستور ساخت این هرم را داده است. گروه از «تالار بزرگ» می‌گذرد. جیمی می‌پرسد تا اینجا چند درصد هرم را دیده‌اند و راهنما پاسخ می‌دهد شاید هیچ‌وقت جواب این سؤال را ندانیم.

در اتاق پادشاه، راهنما می‌گوید ۴۶۰۰ سال پیش به احتمال زیاد مومیایی پادشاه در همین اتاق بوده است. او بر کلمهٔ «معتقدیم» تأکید می‌کند. وقتی جیمی می‌پرسد چرا موضوع قطعی نیست، راهنما توضیح می‌دهد که به نظرش جایی در داخل هرم باید اتاق دیگری باشد که هنوز پیدا نشده و ممکن است جسد پادشاه آنجا باشد. جیمی این را هدف ویدیو اعلام می‌کند: جست‌وجو از صدها متر زیر اهرام تا بالاترین نقطهٔ بزرگ‌ترین هرم باستانی زمین.

اردوگاه و طرح پرسش دربارهٔ سازندگان

گروه در اردوگاهی کنار اهرام اقامت دارد که میز غذاخوری و چند چادر دارد و اهرام از آنجا نورپردازی شده‌اند. روایت ویدیو در همین‌جا بحث اصلی را مطرح می‌کند. این اهرام برای زمان خودشان از نظر فناوری آن‌قدر پیشرفته بوده‌اند که بعضی ساختشان را به تمدن‌های پیش از مصر نسبت می‌دهند و بعضی نظریه‌های عجیب‌تری مثل دخالت موجودات فضایی را مطرح می‌کنند. در مقابل، مصرشناسان مطمئن‌اند که مصریان باستان این بناها را به‌عنوان مقبرهٔ پادشاهان خود ساخته‌اند. جیمی وعده می‌دهد تا پایان ویدیو معلوم شود کدام نظریه درست است.

هرم خفرع: پوشش بیرونی، انبار ابزار و گرافیتی کاشف

دومین مقصد هرم خفرع است. به گفتهٔ راهنما ویژگی این هرم آن است که نشان می‌دهد پوشش بیرونی همهٔ اهرام در گذشته چه شکلی داشته، چون همهٔ آن‌ها زمانی این‌گونه بوده‌اند. جیمی شوخی می‌کند که این پوشش «درست بعد از اینکه بیگانگان اینا رو ساختن» بوده و راهنما جواب می‌دهد بیگانه‌ای در کار نیست.

رامی گروه را نزدیک به ۳۰ متر به عمق زمین و درون هرم خفرع می‌برد، جایی که به گفتهٔ روایت افراد کمی در دنیای مدرن واردش شده‌اند. در اتاقی که مدت‌ها تصور می‌شد مقبرهٔ خفرع باشد، کارتن و وسایل دیده می‌شود. توضیح داده می‌شود که این اتاق حالا برای انبار کردن وسایل استفاده می‌شود، چون هرم در حال بازسازی است. از اینجا معلوم می‌شود مقبرهٔ اصلی جای دیگری است و رامی گروه را به آرامگاهی می‌برد که تصور می‌شود زمانی جسد خفرع در آن بوده است.

در این آرامگاه یک گرافیتی تاریخ‌دار روی دیوار دیده می‌شود. راهنما می‌گوید این کار کسی است که مقبره را کشف کرده، و بلافاصله اصلاح می‌کند که او فقط «ادعا می‌کند» آن را کشف کرده است. جیمی می‌پرسد اگر داخل تابوت دراز بکشد بی‌احترامی است یا نه. راهنما می‌گوید مسئله بی‌احترامی نیست، باید نگران نفرین باشد. گروه هم تصمیم می‌گیرد پیش از نفرین شدن بیرون برود. جمع‌بندی روایت این است که مقبرهٔ خفرع پاسخی برای پرسش‌های آن‌ها نداشت.

مقبرهٔ اوزیریس: نردبان بلند، جمجمهٔ ۳۰۰۰ ساله و کمبود اکسیژن

مقصد بعدی مقبرهٔ اوزیریس است، خدای دنیای مردگان، که در ویدیو «دروازهٔ دنیای مردگان» در اعماق زیر اهرام معرفی می‌شود. راهنما می‌گوید تعداد انگشت‌شماری از آدم‌ها تا حالا واردش شده‌اند و توضیح می‌دهد که مقبرهٔ خدای دنیای مردگان طبیعتاً در عمق زمین ساخته شده است. ورودی آن با نردبانی بسیار بلند است. وقتی جیمی می‌پرسد اگر سقوط کنند چه می‌شود، پاسخ این است که حتماً می‌میرند.

در مسیر پایین، گروه به استخوانی برمی‌خورد که به گفتهٔ راهنما متعلق به انسانی از ۳۰۰۰ سال پیش است. راهنما تأیید می‌کند که تکه‌ای از جمجمه است. پیش از پایین رفتن به گروه گفته می‌شود که در این عمق ممکن است به خاطر کمبود اکسیژن بیهوش شوند. چندلر می‌گوید واقعاً حس می‌کند اکسیژن کمتر است.

در وسط اتاق تابوت سنگی اوزیریس قرار دارد. روایت می‌گوید ادعا می‌شود این تابوت دروازهٔ دنیای مردگان است و تقریباً هیچ انسانی تا حالا داخل آن نبوده. راهنما از آن‌ها می‌خواهد امتحان کنند و یکی از اعضا وارد آن می‌شود. سپس راهنما به گوشهٔ بالا سمت راست اشاره می‌کند: تونلی که به گفتهٔ او کسی نمی‌داند به کجا می‌رسد. کارل با وجود مخالفت دیگران وارد آن می‌شود. او گزارش می‌دهد که به یک پیچ رسیده، مسیر تنگ‌تر شده، تقریباً گیر کرده و فقط «دو سانت جا» دارد. در همین حال گفته می‌شود که مدتی است از حد مجاز اکسیژن رد شده‌اند و گروه با عجله بیرون می‌رود. پرسش اینکه تونل به کجا می‌رسد بی‌پاسخ می‌ماند.

هرم منکورع: نخستین تزئینات حکاکی‌شده و سقف طاق‌دار

مدیر کل محوطهٔ جیزه، که در ادامه با نام اشرف از او یاد می‌شود، گروه را در بازدید از سومین هرم، یعنی هرم منکورع، همراهی می‌کند. او نشان می‌دهد که در پایین هرم هنوز بخش‌هایی از روکش گرانیتی ۴۶۰۰ ساله سالم مانده است. تصویری هم نشان داده می‌شود از اینکه تصور می‌شود هرم در دوران باستان چه شکلی بوده، در مقایسه با آنچه پس از «تقریباً ۵۰۰۰ سال» باقی مانده است. در این بخش نولان، دوست جیمی، اجازه می‌گیرد کمی از هرم بالا برود، کاری که به گفتهٔ خودش معمولاً غیرقانونی است. مقام مسئول به شوخی سرش فریاد می‌کشد که پایین بیاید و نولان فکر می‌کند ممکن است دستگیر شود.

راه‌پلهٔ ورودی گروه را از طریق تونلی به عمق بیش از ۳۰ متر به اتاقی می‌برد که روایت آن را نخستین اتاق در تاریخ مصر باستان با تزئینات حکاکی‌شده معرفی می‌کند. راهنما توضیح می‌دهد که این تزئینات درهای دروغین است و در هیچ هرمی از دوران نخستین سلسلهٔ پادشاهان تزئینات داخلی وجود ندارد، به جز همین یکی. او قدمت آن را ۴۶۰۰ سال می‌گوید.

در سرسرا جیمی می‌پرسد در اتاق بالایی چه هست. راهنما می‌گوید هیچ چیز. جیمی می‌پرسد خودش بالا رفته یا نه و او می‌گوید نه، اما از همین پایین می‌بیند که فقط یک تونل است. روایت هرم منکورع را به خاطر راهروهای پیچیده‌اش معروف می‌داند. آخرین تونل نزولی به اتاق مقبره می‌رسد. راهنما توضیح می‌دهد که اتاق پادشاه سقفی طاق‌دار دارد تا وزن را تحمل کند. جیمی می‌پرسد آن‌ها ۵۰۰۰ سال پیش این‌ها را از کجا می‌دانستند و پاسخ این است: «اگه بتونی یه هرم بسازی، می‌تونی هر چیزی رو بسازی.»

در راه بازگشت، جیمی دربارهٔ سه هرم کوچک کنار هرم منکورع می‌پرسد. راهنما می‌گوید منکورع این سه هرم را برای ملکه‌هایش، یعنی همسرانش، ساخته و این‌ها مقبره‌های آن‌هاست.

پاسخ اشرف به نظریهٔ بیگانگان

پیش از رفتن اشرف، جیمی نظر او را دربارهٔ ساخته شدن اهرام به دست موجودات فضایی می‌پرسد. استدلال اشرف شوخ‌طبعانه اما مشخص است: در سراسر مصر ۱۲۴ هرم وجود دارد و منطقی نیست که هر بار به بیگانگان زنگ زده باشند تا بیایند و هرمی بسازند. نتیجه‌گیری او این است که مصریان سازندگان اهرام‌اند. وقتی یکی از حاضران به نام طارق شوخی را ادامه می‌دهد، اشرف تأکید می‌کند که دیگر نشنود کسی بگوید کار آدم‌فضایی‌ها بوده است.

ابوالهول: معبد طلا یا حفره‌ای خالی؟

جیمی با دکتر زاهی حواس، که در ویدیو کسی معرفی می‌شود که «تقریباً همه چیز را اینجا کشف کرده»، به ابوالهول می‌رود. جیمی می‌گوید در اینترنت خوانده که معبدی پر از طلا زیر ابوالهول دفن شده و آمده تا بفهمد حق با دکتر زاهی است یا نظریه‌های عجیب اینترنتی. زاهی او را به یک ورودی راهنمایی می‌کند. جیمی وارد می‌شود و گزارش می‌دهد که فقط حفره‌ای خالی می‌بیند. زاهی از او می‌خواهد همین را رسماً اعلام کند و جیمی می‌گوید: «زاهی، هیچی داخل ابوالهول نیست.»

پس از آن، به پیشنهاد اینکه بهترین راه تاریخ‌ساز شدن گذاشتن پیامی برای آیندگان است، نامه‌ای همراه یک شیء طلایی در آنجا دفن می‌شود. زاهی می‌گوید کاغذ در آنجا هزاران سال دوام می‌آورد. جیمی به شوخی نتیجه می‌گیرد که حالا نظریه‌های اینترنتی درست شده‌اند، چون ابوالهول اکنون طلا دارد. در همین زمان بقیهٔ گروه، که به گفتهٔ جیمی ارتش و دولت مصر را قانع کرده‌اند، با هلیکوپتر بالای سر آن‌ها پرواز می‌کنند.

مقبرهٔ اِمِری: نقاشی‌هایی که زندگی روزمره را نشان می‌دهند

رامی گروه را به مقبرهٔ اِمِری می‌برد و می‌گوید ورود افراد به آنجا کاملاً غیرقانونی است. پیش از ورود بارها تأکید می‌شود که نباید به دیوارها دست بزنند. توضیح داده می‌شود که این مقبرهٔ کاهن اعظم آن زمان است، که راهنما او را با پاپ در زمان حاضر مقایسه می‌کند. ورود ممنوع است تا رنگ‌هایی که ۴۶۰۰ سال دوام آورده‌اند آسیب نبینند.

راهنما نکته‌ای کلیدی می‌گوید: مقبره‌هایی مانند این گاهی برای پژوهشگران مهم‌تر از اهرام‌اند، چون زندگی روزمرهٔ مصریان را توضیح می‌دهند. یک نمونه تصویری است که به گفتهٔ او کمک کرد بفهمند مصریان باستان چگونه شراب درست می‌کردند. در آن، مردم انگورها را لگدمال می‌کنند و کل فرایند تا ریختن شراب در کوزه نشان داده شده است. جیمی آن را به «ویدیوی یوتیوب ۵۰۰۰ سال پیش» تشبیه می‌کند و راهنما می‌گوید یک ویدیوی آموزشی است. در بخش دیگری از دیوار، مردم عادی مصر باستان نشان داده شده‌اند که غذا، نوشیدنی، براندی و آبجو را به کاهن اعظم، اِمِری، تقدیم می‌کنند.

مقبرهٔ کارگران: اسکلت‌هایی با نشانهٔ کار سنگین

در روز چهارم، گروه به محوطهٔ مقبره‌های کارگران می‌رود تا به یک کاوش باستان‌شناسی بپیوندد. دکتر زاهی می‌گوید این‌ها مقبره‌های سازندگان اهرام‌اند، کسانی که ۴۶۰۰ سال پیش اینجا دفن شده‌اند. او توضیح می‌دهد که در بسیاری از مقبره‌ها نقاشی‌های زیبا دیده می‌شود، اما این افراد فقیر بوده‌اند. در یکی از مقبره‌ها نام مردی به نام نِفیر تیس آمده است.

روایت ویدیو خودش اشکال احتمالی را مطرح می‌کند: نوشته‌ای روی دیوار که بگوید سازندگان اهرام اینجا دفن شده‌اند، به‌تنهایی اثبات این ادعا نیست. جیمی می‌گوید خودش هم همین فکر را داشت تا اینکه یک اسکلت را دید. او از زاهی می‌پرسد که جمجمه را آنجا نگذاشته باشند، چون ممکن است بینندگان چنین سؤالی بپرسند. زاهی پاسخ می‌دهد که محل اسکلت دقیقاً همین‌جاست، متعلق به ۴۶۰۰ سال پیش است و آن را جابه‌جا نکرده‌اند.

زاهی با اشاره به ستون فقرات می‌گوید پژوهشگران دریافته‌اند که بر کمر همهٔ اسکلت‌های مرد و زن این محوطه فشار زیادی وارد شده است. جیمی حدس می‌زند علتش جابه‌جا کردن بلوک‌های دوتنی بوده و زاهی تأیید می‌کند. برداشت جیمی این است که مصرشناسان به همین دلیل می‌گویند موجودات فضایی اهرام را نساخته‌اند: جسد کارگران واقعاً اینجاست.

اتاق زیرزمینی ۹۰ متری: یک اتاق انحرافی دیگر

پیش از صعود به بالای هرم بزرگ، راهنما پیشنهاد می‌کند برای کامل شدن جست‌وجو ابتدا به پایین‌ترین نقطه بروند. روایت آن را «صدها متر زیر هرم» توصیف می‌کند و در گفت‌وگو از تونلی ۹۰ متری نام برده می‌شود. جیمی می‌پرسد چرا فراعنه پلکانی درست نساختند. پاسخ این است که می‌خواستند از مومیایی‌ها و گنجینه‌هایشان محافظت کنند و کل هدف ساختن هرم همین است. پیمودن تونل تنگ حدود یک ساعت طول می‌کشد. اعضای گروه از قد بلند، زانودرد و احساس «زنده به گور شدن» می‌گویند و رامی سرگیجه را به پایین آمدن بیش از ۹۰ متر به‌صورت چهاردست‌وپا نسبت می‌دهد.

در پایین تالاری بزرگ قرار دارد. راهنما می‌گوید وقتی اینجا را برای نخستین بار کشف کردند، چیزی در آن نبود، چون این هم یک «اتاق انحرافی» است. جیمی می‌پرسد آیا این همه زحمت فقط برای ساختن یک اتاق انحرافی بوده و راهنما تأیید می‌کند. به گفتهٔ او همین موضوع آدم را به فکر می‌اندازد که آیا اتاقی که به‌عنوان اتاق اصلی شناخته می‌شود واقعاً اصلی است یا آن هم انحرافی است. اگر انحرافی باشد، جسد خوفو ممکن است هنوز جایی در داخل هرم باشد. روایت ویدیو این را نیز در تأیید این می‌آورد که اهرام به‌عنوان مقبرهٔ پادشاهان ساخته شده‌اند. این اتاق عمیق‌ترین نقطهٔ کل هرم را هم در خود دارد و جیمی در آن می‌ایستد.

صعود به اتاق‌های بالای هرم بزرگ

دکتر زاهی اجازه می‌دهد فقط پنج نفر همراه او بالا بروند و گروه با سنگ‌کاغذقیچی انتخاب می‌کند. نولان جا می‌ماند. مسیر از همان راهرویی می‌گذرد که در روز اول به اتاق پادشاه رسیده بود. روایت می‌گوید در ۵۰۰۰ سال گذشته کمتر از ۵۰ نفر توانسته‌اند به این اتاق‌ها برسند. صعود با نردبان و راهروهای باریک انجام می‌شود و جیمی اعتراف می‌کند فکر می‌کرده بسیار آسان‌تر باشد.

راهنما توضیح می‌دهد که اکنون در اتاق سوم هستند و دو اتاق دیگر زیر آن‌هاست، اما مهم‌ترین‌ها اتاق‌های شمارهٔ سه، چهار و پنج‌اند. گروه از اتاق چهار به بالاترین نقطه می‌رود. وقتی جیمی از زاهی می‌پرسد چطور این کار را کرده‌اند، زاهی پاسخ می‌دهد هیچ ایده‌ای ندارد. در بالاترین نقطه، گروه با تعداد زیادی خفاش روبه‌رو می‌شود.

کتیبهٔ «گروه دوستان خوفو» و نتیجه‌گیری ویدیو

در همین اتاق، زاهی نوشته‌ای را نشان می‌دهد که به گفتهٔ او نام یکی از گروه‌هایی است که اهرام را ساخته‌اند. او آن را چنین می‌خواند: «هِبِر» یعنی تیم، «سیمسو» یعنی دوستان، و کارتوش نام خوفو را در بر دارد. ترجمهٔ او «گروه دوستان / دارودستهٔ خوفو» است و تأیید می‌کند که این نوشته ۴۶۰۰ سال پیش نوشته شده است.

ویدیو با جمع‌بندی شواهد پایان می‌یابد: مقبره‌های کارگران، اسکلت‌هایی که همه بر اثر کار بدنی سخت آسیب دیده بودند، و جست‌وجوی زیر ابوالهول که هیچ اتاق مخفی پر از گنج یا «موجود فضایی» در آن پیدا نشد. روایت می‌گوید برای پژوهشگران این کتیبه آخرین ضربه به تردید کسانی است که شک دارند مصریان باستان این اهرام را به‌عنوان مقبرهٔ فرعون‌هایشان ساخته‌اند. پرسش دیگر سفر اما بی‌پاسخ می‌ماند. به گفتهٔ راهنمایان ممکن است اتاق پادشاه نیز انحرافی باشد و جسد خوفو هنوز جایی در هرم پنهان باشد، و تونل ناشناختهٔ مقبرهٔ اوزیریس هم کاوش‌نشده باقی ماند. جیمی در پایان می‌گوید نمی‌داند چرا مصر اجازهٔ همهٔ این کارها را به آن‌ها داد، اما برای همیشه از این کشور سپاسگزار است.