माया संस्कृतीच्या मंदिरांत १०० तास: प्राचीन शहर, पवित्र गुहा आणि कुकुल्कनचे मंदिर

YouTube वर उघडा ↗
आढावा

या व्हिडिओत जिमी (MrBeast) आणि त्यांचे मित्र नोलन, तारेक आणि इतर सहकारी मेक्सिकोतील माया संस्कृतीची प्राचीन मंदिरे, गुहा आणि अवशेष १०० तासांत पाहण्याचा प्रयत्न करतात. या मोहिमेत दोन हजार वर्षांहून जुने मंदिर, एके काळी लाखभर लोकवस्तीचे शहर, माया लोकांनी पवित्र मानलेल्या गुहा आणि शेवटी "जगातील सात आश्चर्यांपैकी एक" म्हणून सांगितले गेलेले कुकुल्कनचे मंदिर यांचा समावेश आहे. "माया लोकांनी जगापासून लपवलेली रहस्ये" शोधणे हा व्हिडिओचा दावा आहे. प्रत्यक्षात खजिना कुठेच सापडत नाही. मार्गदर्शकांच्या स्पष्टीकरणांतून मात्र माया श्रद्धा, राजसत्ता आणि दैनंदिन जीवनाची झलक मिळते.

9 मिनिटांचे वाचन

दोन हजार वर्षे जुन्या मंदिराच्या आत

प्रवासाची सुरुवात जंगलाने वेढलेल्या एका उंच मंदिराच्या माथ्यावरून होते. या चमूला हेलिकॉप्टरने तिथे सोडण्यात आले. मार्गदर्शकाच्या माहितीनुसार हे मंदिर दोन हजार वर्षांहून अधिक जुने आहे. आत शिरल्यावर लांब आणि खोल बोगदा लागतो. या बोगद्यात सर्वात आधी दिसणारी गोष्ट म्हणजे एक महाकाय मूर्ती. ती जग्वारच्या तोंडात असलेला मक्याचा देव असल्याचे मानले जाते. मूर्तीतील एक भाग जिमींना शौचालयासारखा वाटला. मार्गदर्शकाने तो कानातील अलंकार असल्याचे सांगितले.

या वास्तूचे वैशिष्ट्य मार्गदर्शकाने असे समजावले: हा पिरॅमिड दुसऱ्या पिरॅमिडवर बांधलेला आहे. त्यामुळे जितके खोल जावे तितक्या जुन्या रचना दिसतात. सरकारने त्यांना आत जाऊ दिले याचे जिमींना आश्चर्य वाटते. व्हिडिओत असेही सांगितले जाते की पुरातत्त्वशास्त्रज्ञांनाही या भागात परत जाण्याची परवानगी नाही.

तासंतास फिरल्यानंतर बोगद्याच्या शेवटी मार्गदर्शकाने एक "सरप्राईज" दाखवले. तो एक अंत्यसंस्काराचा मुखवटा होता. मार्गदर्शकाच्या माहितीनुसार तो गेल्या दोन दशकांत सापडला आहे आणि तो "सापांच्या राज्याच्या" एका राजाचा चेहरा आहे. मृत व्यक्तीचे अधोलोकाच्या प्रवासातील धोक्यांपासून रक्षण व्हावे म्हणून माया लोक असे मुखवटे वापरत, असे त्यांनी सांगितले. हा मुखवटा सुमारे एक हजार वर्षांपूर्वी बनवला गेल्याचे व्हिडिओत म्हटले आहे. तो हातात घेताना जिमींनी स्वतःलाच प्रश्न केला, "हे संग्रहालयात का नाही? एका युट्युबरने हे का धरले आहे?" आणि लगेच तो परत दिला.

जंगलातील हरवलेले शहर

हे मंदिर एका महाकाय, आता सोडून दिलेल्या शहराच्या मध्यभागी आहे आणि आसपास इतरही अनेक मंदिरे आहेत. जंगलात माकडे आणि साप आहेत. व्हिडिओनुसार इथे जग्वारमुळे माणसांचे मृत्यूही झाले आहेत. पहिली रात्र चमूने जंगलातच झोपाळ्यांमध्ये काढली.

दुसऱ्या दिवशी शहराचा उर्वरित भाग पाहिला. आज दिसणाऱ्या अवशेषांवरून शहराची मूळ रचना कल्पणे कठीण असल्याने व्हिडिओत पुनर्रचनेची दृश्ये दाखवली आहेत. जिमींच्या सांगण्यानुसार या शहरात एके काळी एक लाखाहून अधिक लोक राहत होते, सगळीकडे मंदिरे होती आणि शहर भरभराटीला आले होते. दाखवलेले रस्ते हे तज्ज्ञांच्या अंदाजानुसार आहेत, असेही ते स्पष्ट करतात.

मंदिरांच्या आत भव्य कलाकृती आणि जुनी चित्रे आहेत. जिमींना या व्हिडिओंमधला सर्वात आवडता भाग म्हणजे अशा जुन्या चित्रांना ॲनिमेशनद्वारे "जिवंत" करणे. ते हे ॲनिमेशन चित्रांच्या अर्थाचा "सर्वोत्तम अंदाज" असल्याचे स्पष्टपणे सांगतात. त्यांच्या मते ही चित्रे अडीच हजार वर्षांपूर्वीच्या माया जीवनाची दुर्मीळ झलक आहेत. एका चित्रातील आकृतीला नोलन लामा समजले होते, यावरून बरीच थट्टा झाली. त्यानंतर नोलन यांनी तारेक यांच्यावर कोळी टाकून "उपकाराची परतफेड" केली.

बॉल कोर्ट, राजवाडा आणि राजाचे संरक्षण

पुढचा थांबा दोन हजार वर्षांपूर्वीचे बॉल कोर्ट होते. व्हिडिओत सांगितल्याप्रमाणे, "आमच्या माहितीप्रमाणे" चेंडू वापरणारा हा पहिला सांघिक खेळ होता आणि हरलेल्या संघाच्या कर्णधाराचे डोके उडवले जात असे.

जवळच्या राजवाड्याबद्दल मार्गदर्शकाने सांगितले की सुमारे दोन हजार वर्षांपूर्वी इथे राजा आणि राणी राहत. राजाला भेटण्याची संधी मिळावी म्हणून लोकांची मोठी गर्दी तासंतास थांबत असे. राजा कदाचित राजवाड्यातून बॉल कोर्टवरचे खेळ पाहत असेल, असा अंदाजही व्यक्त झाला. राजवाड्याचा आतील भाग चक्रव्यूहासारखा आहे. चमूतील सदस्यांच्या मते राजाचे रक्षण करण्यासाठी तो मुद्दाम गोंधळात टाकणारा बनवला असावा.

इथे जिमींनी मार्गदर्शक अर्नेस्टो यांना थट्टेत विचारले की लपलेला खजिना मिळतो का हे पाहण्यासाठी कोणी एखादा दगड दाबून पाहिला आहे का, आणि २,६०० वर्षांपूर्वीच्या राजाने गुप्त खजिन्याची खोली बांधलीच नव्हती का. त्यावर उत्तर मिळाले: "कदाचित हो, पण ते लपलेले आहे."

वटवाघळांची गुहा आणि मशालींची मोहीम

राजाचा खजिना सापडेल या आशेने चमू जंगलात खोलवर असलेल्या एका गुहेत गेला. माया लोक ही गुहा पृथ्वीवरील राक्षसाचे तोंड मानत, असे व्हिडिओत सांगितले आहे. आत हजारो वटवाघळे होती. चमूतील एक जण म्हणाले, "हा वटवाघळांचा वादळ आहे." खजिन्याऐवजी सगळीकडे वटवाघळांची विष्ठा होती आणि काहींच्या अंगावर ती पडलीही. "इथे अजिबात खजिना नाहीये" असे मान्य करून चमू बाहेर पडला.

त्याच रात्री खजिना असू शकेल अशा आणखी एका मंदिराकडे मशाली घेऊन मोहीम निघाली. मशालींमुळे ती "प्राचीन साहसी मोहिमेसारखी" दिसत होती, पण ती निष्फळ ठरली. वाटेत झाडावर आवाज आल्याने ते माकड आहे की जग्वार, अशी भीतीही वाटली.

पाताळाचे प्रवेशद्वार

तिसऱ्या दिवशी चमू हेलिकॉप्टरने नव्या ठिकाणी गेला. जिमींच्या शब्दांत तिथे "मानवजातीने बांधलेले काही सर्वात वेडेपणाचे प्राचीन अवशेष" आहेत. पहिली वास्तू होती माया लोक "पाताळाचे प्रवेशद्वार" म्हणत ती रचना. पूर्वी त्यावर महाकाय सुळे होते, पण ते पडले, असे मार्गदर्शकाने सांगितले. मध्यभागी असलेली इमारत बलिदानांसाठी वापरले जाणारे मंदिर होते, हा नोलन यांचा अंदाज बरोबर ठरला.

जीवनवृक्षाची गुहा आणि आत्म्यांची परवानगी

मार्गदर्शकाला खरे तर दाखवायची होती ती एक गुहा. माया श्रद्धेनुसार मानवता एका गुहेतून आली आहे. त्या गुहेत खोलवर "जीवनाचे झाड" आहे आणि सर्व माणसे त्या भव्य झाडापासून जन्मली, असा त्यांचा विश्वास होता. ही जागा इतकी पवित्र मानली जाते की आत जाण्याआधी गुहेतील आत्म्यांकडून परवानगी मागणारा समारंभ करण्यात आला. मार्गदर्शकाने प्रवेशद्वार शुद्ध केले आणि विधीद्वारे चमूला पवित्र केले. आत्मे नोलन यांना नाकारतील अशी थट्टा आधी झाली होती, पण तसे काही झाले नाही.

गुहेत जसजसे आत जावे तसतशी उष्णता वाढत गेली आणि श्वास घेणे कठीण होत गेले. मार्गदर्शकाने सांगितले की आत जितके जाल तितकी हवा विरळ होत जाते. व्हिडिओनुसार माया लोकांनी हा भाग अक्षरशः बंद करण्याचा प्रयत्न केला होता. त्यामुळे "तुम्ही आता जे पाहत आहात ते माया लोकांना आपण पाहू नये असे वाटत होते," असे जिमी म्हणतात.

शेवटी एका खोलीत तो "जीवनवृक्ष" दिसला. हे खरे झाड असेल असे जिमींना वाटले होते, पण तसे नव्हते. मार्गदर्शकाने तो आकाशाला धरून ठेवणारा पवित्र सेइबा असल्याचे सांगितले. त्याभोवतीची भांडी माया लोकांनी बनवलेली आहेत आणि देवांचे लक्ष वेधण्यासाठी ते त्यात धूप जाळत, असेही सांगितले. मानव इथूनच आला असा विश्वास असेल तर ही जागा इतकी पवित्र का मानली गेली हे आपल्याला समजते, असे जिमी म्हणतात.

ऑक्सिजन टँक आणि "अंतिम बॉस"

गुहेच्या पुढच्या भागात श्वास घेण्यासाठी ऑक्सिजन टँक लागणार होते. मार्गदर्शकाच्या सांगण्यानुसार हा भाग सुमारे दोन फुटबॉल मैदानांइतका खोल आहे. जिमी स्वतःच विचारतात की आपला जीव धोक्यात घालणाऱ्या गोष्टी आपण व्हिडिओंमध्ये का करत राहतो. आत गेल्यावर नोलन यांना चक्कर येऊ लागली आणि त्यांना ऑक्सिजन द्यावा लागला.

इथे सिरॅमिक भांड्यांचे तुकडे विखुरलेले होते. त्यातला एक घरी नेता येईल का, असे विचारल्यावर "तुम्ही तुरुंगात जाल" असे स्पष्ट उत्तर मिळाले. पुढे आणखी वटवाघळे होती. बोगद्याच्या शेवटी चमूला दिसला "जगातील सर्वात मोठा कोळी", असे व्हिडिओत त्याचे वर्णन आहे. सर्वात पवित्र जागेच्या शेवटी असलेला हा कोळी "कशाचे तरी संरक्षण करत आहे" असा विनोद झाला. त्याच्याशी लढण्याऐवजी चमूने "गुप्त बोगद्याला त्याचे रहस्य ठेवू दिले" आणि परत फिरला.

पिट्झ: माया लोकांचा चेंडूचा खेळ

चौथ्या दिवशी माया लोक मनोरंजनासाठी काय करत हे जाणून घेण्यासाठी चमूने पिट्झ हा खेळ खेळून पाहिला. व्हिडिओनुसार माया लोकांनी हा खेळ सुमारे तीन हजार वर्षांपूर्वी शोधला. बास्केटबॉलप्रमाणे लहानशा रिंगमधून चेंडू टाकून गोल करायचा, पण फुटबॉलप्रमाणे हात वापरायचे नाहीत. बॉल कोर्टवर ऐकलेली गोष्टही आठवण म्हणून पुन्हा सांगितली गेली: पराभूत कर्णधाराचे डोके कापले जात असे.

चेंडू पकडता येऊ लागला तरी गोल करणे फार दूर होते. म्हणून कॅमेरामननाही मदतीला बोलावले. तरीही अपयशांवर अपयश येत राहिले आणि आपण कधीच गोल करू शकणार नाही असे वाटू लागले. अनेक प्रयत्नांनंतर अखेर गोल झाला. खेळात हरल्याचे खापर नोलन यांच्या माथी फुटले.

त्यानंतर चमूने सेनोट म्हणजे नैसर्गिक तलावात डुबकी मारली. व्हिडिओतील कल्पनेनुसार अशा क्रूर खेळानंतर वाचलेले खेळाडू अशाच तलावात आराम करत असतील. पाणी खूप थंड होते. रात्री मक्यापासून बनवलेल्या टॉर्टिलांसह "माया भोजन" झाले. व्हिडिओनुसार एक हजार वर्षांपूर्वी माया लोक हेच पदार्थ खात. मक्याच्या देवाच्या पूजेचा संदर्भ इथेही आला. "माया लोकांनी टाको शोधला का?" हा प्रश्न जिमींनी संपादकाकडे सोपवला. त्याचे उत्तर व्हिडिओत मिळत नाही.

कुकुल्कनचे मंदिर: आवाजाचे आश्चर्य आणि रिकामी खोली

प्रवासाच्या उरलेल्या शेवटच्या तासांत चमू कुकुल्कनच्या मंदिरात पोहोचला. व्हिडिओत त्याचा उल्लेख जगातील सात आश्चर्यांपैकी एक म्हणून होतो. त्याच्या या दर्जाचे कारण अंशतः त्याचा भव्य आकार आहे. पण जिमी दुसरे कारणही सांगतात: त्याचा आवाज. माया लोकांनी ते अशा प्रकारे बांधले की त्यासमोर टाळी वाजवली तर लेसरसारखा प्रतिध्वनी परत येतो. व्हिडिओत हा प्रयोग करून दाखवला आहे.

पिरॅमिडच्या माथ्यावर एक मंदिर आहे जे स्थानिकांसाठी इतके पवित्र आहे की तिथे कोणालाही जाण्याची परवानगी नाही. त्या प्राचीन खोलीत कोणते रहस्य आहे, हा प्रश्न व्हिडिओ उभा करतो. संस्कृतीचा आणि ही जागा पवित्र मानणाऱ्या लोकांचा आदर म्हणून मंदिराला हात न लावण्याचा निर्णय चमूने घेतला. त्याऐवजी ड्रोन उडवून खोलीत डोकावले.

खोली रिकामी निघाली. त्याचे स्पष्टीकरण असे देण्यात आले की सुमारे ५०० वर्षांपूर्वी स्पॅनिश लोक इथे आले आणि आतले बरेचसे सामान घेऊन गेले. सगळे चोरीला जाण्यापूर्वी हे मंदिर कसे दिसत असावे याची इतिहासकारांच्या मतानुसार केलेली पुनर्रचना व्हिडिओत दाखवली आहे.

शेवट: खजिना नाही, तरीही समाधान

१०० तासांच्या या मोहिमेत एकाही ठिकाणी सोने किंवा खजिना सापडला नाही. राजवाड्याचा गुप्त खजिना, वटवाघळांची गुहा, मशालींची मोहीम आणि जीवनवृक्षाच्या गुहेतील अंतिम बोगदा, सगळीकडे हाती काही लागले नाही, आणि कुकुल्कनच्या मंदिराची पवित्र खोलीही रिकामी निघाली. तरीही या प्राचीन स्मारकांना भेट देता आली आणि ती प्रेक्षकांसोबत शेअर करता आली याबद्दल आपण कृतज्ञ असल्याचे सांगून जिमी व्हिडिओचा शेवट करतात.